woensdag 1 augustus 2018

Fats Waller - een Striprencensie



‘Ik wil de tederheid van een vrouw. Ik wil me bedrinken zonder drank. Ik wil honderd musicals schrijven, duizend liedjes en een treurspel.’
Dit zei jazz legende Fats Waller een keer tegen die andere jazz grootheid Earl Hines.


De grafische novelle ‘Fats Waller’ gaat over het tragische leven van een van de meest invloedrijke jazz muzikanten die leefde in een onzekere en deprimerende tijd. Normaal gesproken zijn dit de ingrediënten die je liever in de kast zou willen laten staan ware het niet dat Wallers muziek zo vrolijk was geweest. Maar uit papier komt geen muziek. Toch weet scenarist Carlos Sampayo er een boeiend verhaal van te maken door er voor te kiezen een impressie te geven van de man en de tijd waarin hij leefde. Niet alleen Fats had behoefte aan vrolijke muziek, maar vrijwel iedereen in die tijd. Als het niet was omdat je al je geld had verloren in de beurskrach van 1929 dan was het wel omdat er politieke en sociale onrust was of oorlog. De gewone man in de straat had platen van hem, de kardinaal hield zelfs van zijn ‘zondige’ muziek, nazi’s en hun sympathisanten filosofeerden over hoe het toch mogelijk was dat een zwarte zo’n groot muzikaal talent kon hebben en of het dan ook mogelijk kon zijn dat Joden muzikaal superieur aan het arische ras was.


Sampayo behandeld alleen de belangrijkste elementen uit het leven van Fats Waller en wisselt deze af met fragmenten uit het leven van fictieve figuren die zich op keerpunten in de geschiedenis bevinden. Hierdoor krijgen we een goed inzicht in de impact die Waller met zijn muziek maakte. Sampayo heeft dit zo goed gedaan dat ik het hem graag vergeef dat hij de dood van Waller niet goed genoeg heeft omschreven.


De tekeningen van Igort zijn wat aan de kunstzinnige kant. Het is even wennen, maar als ik ze beter bekijk kan ik er hier en daar wat expressionistische elementen in ontdekken die vaag aan de schilderijen van Modigliani doen denken. Wat ik dan wel weer heel toepasselijk vind aangezien het expressionistische tijdperk liep van 1905 tot 1940 en Fats Waller leefde van 1904 tot 1943.


Fats Waller heeft nooit geluk in de liefde gehad, heeft zich nooit kunnen bedrinken zonder drank, hij heeft geen honderd musicals geschreven, geen duizend liedjes en geen treurspel. Maar hij heeft wel 500 composities, 360 opgenomen stukken en een onbekend aantal musicals gemaakt. Ook toch heel indrukwekkend. Ik ken geen enkele andere muzikant die dat gepresteerd heeft.

zondag 1 juli 2018

Hoog Water - een Striprecensie


In fictie werkt het in de meeste gevallen zo: de held wil iets, komt in de problemen, moet een aantal obstakels overwinnen, vaak gaat dat gepaard met een strijd tegen een boef, en aan het einde bereikt hij of zij het doel waarmee het allemaal begonnen is. Maar zo af en toe kom je een verhaal tegen zoals ‘Hoog Water’. Deze grafische novelle begint op de klassieke manier. Een knappe jonge zeilster komt in de problemen en wordt opgepikt door een groot vrachtschip. Al snel blijkt dat het motief voor deze reddingsactie geen humanitaire is. We hebben een held, we hebben een schurk en we hebben het eerste obstakel; op volle zee is vluchten namelijk niet zo eenvoudig. Maar na 20 pagina’s, als het goed spannend begint te worden, lijkt scenarist Daniel Pecqueur een heel ander verhaal te beginnen. Langzaam aan blijkt dat een heel ander personage de hoofdrol speelt in deze grafische novelle.


Met dit deel uit de reeks Beeldromans bewijst Pecqueur een briljant scenarioschrijver te zijn. Van begin tot eind weet hij me te boeien. Het hele verhaal vraag ik mij af; waar gaat dit heen? Er lijkt een diepere boodschap verborgen te zitten, maar wat? Aan het eind lijkt het duidelijk te worden, maar ik weet zeker dat als ik deze strip voor een tweede keer lees ik zeker net zo geboeid zal raken als de eerste keer. En waarschijnlijk zal ik er ook weer nieuwe dingen in ontdekken. Maar niet alleen de verhaalstructuur is heel erg goed. De dialogen lopen ook vlekkeloos en er zitten een aantal leuke grinnik momenten in. Iedereen die wel eens een thriller of horror film heeft gezien weet dat het niet zo verstandig is om je dubieuze gastheer een gek te noemen en vervolgens vrijwillig mee te gaan naar het ruim.
Dit is zeker geen onkunde van Pecqueur. Wanneer dit moment zich voor doet weten we al dat onze knappe zeilster niet dom is en al door heeft dat er iets niet pluis is op het schip. Niet alleen gebruikt Pecqueur deze cliche als grap, hij bereidt op deze manier de lezer ook voorzichtig voor op het feit dat ze niet de hoofdpersoon is.


De prachtige realistische tekeningen van Jean-Pierre Gibrat maken het geheel helemaal af. Gibrat weet de soms wat bizarre elementen in het verhaal heel goed te vertalen naar beeldtaal. De stijl doet me hier en daar wat denken aan die van Manara.


Bij mijn weten is dit de enige keer dat Gibrat en Pecqueur samen hebben gewerkt, maar ik denk niet dat ik de enige ben die deze combinatie graag nog eens een keer terug zou willen zien.

vrijdag 1 juni 2018

Schaduw van de Wraak - een Striprecensie


1879. Groot Britannië was zich al enige tijd bewust geworden van het feit dat Rusland haar oog had laten vallen op India en van plan was om via Afghanistan de Britse kolonie te veroveren. In de zomer van dat jaar zou de dramatische belegering van de Britse Residentie in Kaboel plaats vinden. Maar zover is het nog niet en Reginald Winkie, zoon van de directeur van de East India Company en een mooie Indiase vrouw, is alleen maar geïnteresseerd in mooie vrouwen, bridge en opium roken.


Het was in de 19e eeuw heel gewoon voor Britse kolonisten om te trouwen met inheemse vrouwen. In tegenstelling wat tegenwoordig gedacht wordt pasten de Britten zich aan aan de gewoonten van de bezette gebieden. Zo droegen ze in het dagelijks leven dezelfde kleding als de lokale bevolking. Alleen bij officiële gelegenheden ging het kostuum of uniform aan. Dit werd door de Britse regering niet als een probleem gezien. Hoewel men het wel bezwaarlijk vond dat ambassadeur James Achilles Kirkpatrick moslim werd. Na het pensioen waren de vrouwen ook van harte welkom in Engeland. Op hun beurt pasten deze dames zich helemaal aan aan de Britse gewoonten. Hoewel de integratie dus uitstekend ging worstelden de meeste ouders met in welke traditie ze de kinderen het best zouden kunnen opvoeden. Winkies ouders, die stierven toen hij nog een tiener was, voeden hem Brits op. Maar de tijden waren aan het veranderen. Interracial trouwen werd minder geaccepteerd en op halfbloed kinderen werd neer gekeken. Als Winkies getrouwde vriendin vermoord wordt kan het dan ook niet uit blijven dat men hem de moord in de schoenen probeert te schuiven.


Winkie’s enige kans om zijn onschuld te bewijzen is om op de vlucht te slaan en er achter zien te komen wie de werkelijke moordenaar is. Ongewild raakt hij verwikkeld in een strijd die de zijne niet is en beseft dat nog de Britten, nog de Indiase bevolking hem accepteren. En de Afghanen accepteren hem alleen maar als hij zich aansluit bij de strijd tegen de Britten. Afghanistan was een van de weinige koloniën die tot dan toe nog niet volledig was onderworpen aan blanke overheersers en dat wilden de Afghanen graag zo houden.


‘Schaduw van de Wraak’ is meer een grafische roman dan een geschiedkundige verhandeling. Hoewel het verhaal zich afspeelt in de 19e eeuw is er toch zeker een link naar het heden. Niet alleen zullen mensen van gemengd bloed zich goed kunnen verplaatsen in de held van dit verhaal, maar het toont ook een land in een constante oorlog die tot op de dag, hoewel de deelnemers veranderd zijn, nog niet beëindigd is.
Zowel het verhaal als de tekeningen zijn van de Italiaanse Attilio Micheluzzi. Micheluzzi geeft er de voorkeur aan om zijn fictive figuren te situeren in historische gebeurtenissen. Zijn ‘Marcel Labrume’ strips spelen zich af in Syrië tijdens de Tweede Wereldoorlog, ‘Operatie Königsberg’ en de ‘Petra Cherie’ strips spelen zich af tijdens de Eerste Wereldoorlog, Siberië speelt zich af tijdens de Russische Revolutie en Titanic gaat over de beroemdste scheepsramp aller tijde. Micheluzzi begint ‘Schaduw van de Wraak’ met het introduceren van alle personages. Mijn eerste gedachte was; Als je hiervoor drie pagina’s nodig hebt maak je het jezelf wel erg ingewikkeld’, maar het valt mee. De meeste personages komen maar even voorbij en zijn voornamelijk bedoeld om te voorkomen dat er te veel pagina’s gebruikt moeten worden om relaties tussen mensen te laten zien en motieven voor bepaalde handelingen te verklaren. Hier ligt ook gelijk een beetje het zwakke punt van het verhaal. Het voelt alsof alles net iets te compact in elkaar zit. Zelf had ik graag een pagina of twee extra gezien die wat meer vertelden over de intriges voorafgaand aan de belegering van de Britse residentie in Kabul. Maar al met al is dit verhaal beter te volgen dan Micheluzzi’s ‘Marcel Labrume’ strips.


De realistische tekeningen zijn prachtig. De inkleuring is hier en daar wat nonchalant, maar dat wordt dan weer goed gemaakt door de intensiteit. In warme landen (in Afghanistan kunnen de temperaturen in de zomer oplopen tot meer dan 40 graden) komen de kleuren wat intenser over dan hier.


Alle plussen en minnen opgeteld heeft Micheluzzi met ‘Schaduw van de Wraak’ een prima album afgeleverd.

Attilio Micheluzzi op Wikipedia
Attilio Micheluzzi op de Comiclopdia

dinsdag 1 mei 2018

Legende en Waarheid over Goudkopje - een Striprecensie


Misdaad, verraad en de speling van het lot. Het zijn niet de meest vrolijke en originele thema’s, maar Goetzinger, die zowel het verhaal heeft geschreven als voor het tekenwerk heeft gezorgd, weet in 46 pagina’s toch een interessante strip af te leveren.


‘Legende en waarheid over Goudkopje’ begint met twee Parijse bendes die flinke mot met elkaar hebben. Als het uit loopt op een steekpartij en de politie er zich mee begint te bemoeien moet de koningin van het trottoir Amélie Hélie, alias Goudkopje, zichzelf zien te redden.


Het is een verademing dat het nu eens niet de mannen zijn die de hoofdrol spelen in een verhaal over de onderwereld. Nee de mannen blijken zelfs de speelbal te zijn van de prostituee uit de titel. Als ik de strip uit heb bekruipt mij een gevoel van leegte. Het is niet dat ik teleurgesteld ben, maar ik moet toch even nadenken. In eerste instantie dacht ik dat dat gevoel kwam omdat het verhaal wat oppervlakkig lijkt. Goetzinger rijgt een aantal situaties aan elkaar tot één verhaal, maar als ik de stip nog een tweede keer door blader besef ik dat het allerminst als los zand aan elkaar hangt. Het heeft allemaal te maken met het karakter van Goudkopje. Ze is door één foute beslissing in de prostitutie geraakt en besluit wraak te nemen op de mannen die haar in deze situatie gebracht hebben. Toch is dit geen verhaal van vergelding. De situaties waarin ze zich kan wreken dienen zich als per toeval aan. Maar koelbloedig wraak nemen blijkt niet zo makkelijk. Misschien leg ik er te veel in maar ik zie een tegenstrijdigheid in het karakter van Goudkopje. Aan de ene kant wil ze deze man straffen, maar aan de andere kant houdt ze ook van deze misdadiger. Maar ze heeft geen tijd om er te veel over na te denken, ze is sowieso niet iemand die ver vooruit denkt. Dat is ook de reden dat ze van de ene situatie in de andere valt.


Als Goetzinger wat meer pagina’s tot haar beschikking zou hebben gehad zou ze zeker het verhaal nog meer kunnen uitdiepen en interessanter gemaakt kunnen hebben. Haar tekenwerk is in ieder geval weer prachtig en ook de grafische vormgeving verdient een pluim. De vlakverdeling is prachtig en doet zeker denken aan de jugendstil die zo populair was in de tijd dat dit verhaal zich afspeelt. Enig minpuntje wat ik kan bedenken is de ingekleurde tekstballonnetjes die soms wat donker zijn waardoor de tekst wat moeilijker te lezen is. Maar dat is natuurlijk makkelijk te verhelpen met een extra lampje.

Annie Goetzinger op Wikipedia
Annie Goetzinger op de Comiclopedia
Legende en waarheid over Goudkopje op Stripinfo.be
Legende en waarheid over Goudkopje op Catwiki

zondag 1 april 2018

Kuifje in het land van de Sovjets - een Striprecensie


Deze recensie gaat over misschien wel de beroemdste verslaggever uit de geschiedenis van de journalistiek. Eigenlijk best wel triest dat dit een fictieve figuur betreft en dat die bedacht is door een man met een twijfelachtige reputatie. Ik heb het natuurlijk over de razende reporter Kuifje. Hergé maakte ‘Kuifje in het land van de Sovjets’ in 1929 voor het tijdschrift ‘Le Petit Vingtième’.


In dit eerste Kuifje verhaal stuurt de krant ‘De Kleine Twintigste’ reporter Kuifje naar de Sovjet-Unie om de lezers op de hoogte te brengen van wat daar allemaal gebeurt. Al snel blijkt het beeld dat de kers verse natie over zichzelf naar buiten brengt niet te kloppen en dat de boze Bolsjewieken geen enkele methode schuwen om te voorkomen dat Kuifje de waarheid naar buiten brengt.


Over duidelijk is dat de propaganda van de pagina’s af spat. Er is geen enkele pagina waarop we niet worden gewezen op het dreigende gevaar dat deze nieuwe communistische staat vormt voor de westerse beschaving. Is dit erg? Ik zou zeggen ‘nee’. Een van de redenen is dat iedereen die een beetje heeft opgelet tijdens de geschiedenisles wel kan begrijpen dat dit niet echt gebaseerd is op werkelijke feiten. En voor wie heeft zitten slapen tijdens de les of gewoon te jong is zal de begrippen Sovjet-Unie en Bolsjewieken waarschijnlijk weinig zeggen, want de Sovjet-Unie bestaat niet meer, het begrip Bolsjewieken wordt niet meer gebruikt en de Communisten vormen geen bedreiging meer.


Wat over blijft is een verhaal met grappige situaties dat vol vaart wordt verteld. Dat laatste komt waarschijnlijk omdat Hergé het verhaal tijdens het maken bedacht. Het is waarschijnlijk daarom een aaneenschakeling van actie scenes geworden. Je kunt van alles vinden van Hergé als man en zijn Kuifje strips, maar niet te ontkennen valt dat Hergé met Kuifje het striplandschap volledig veranderd had. Niet alleen met de manier van het vertellen van een verhaal, maar ook met de nieuwe tekenstijl die de Klare Lijn wordt genoemd.


Iemand van de Linkse Socialistische Partij schreef op zijn / haar blog over de ingekleurde herdruk die Casterman had uitgebracht ter ere van 100 jaar Russische Revolutie: ‘Het wel erg dominante anticommunisme gaat gepaard met alle mogelijke clichés.’ Verderop schrijft deze blogger: ‘Op het einde van zijn leven rechtvaardigde Hergé de propaganda in zijn eerste strips door te verwijzen naar de politieke context van die tijd, alsof toen dergelijke racistische ideeën algemeen aanvaard werden.’
Zelf denk ik dat Hergé toch wel een punt heeft als het gaat om dit eerste album. Voor de duidelijkheid ik heb het niet over de latere Kuifje albums. Het was 1929, het was normaal om je eigen land, ras en geloof superieur te vinden. Wie denkt dat de Eerste Wereld oorlog, die elf jaar daarvoor beëindigd was, de volkeren dichter bij elkaar hadden gebracht vergist zich. In september 1917 schreef de Duitse socioloog Max Weber ‘Vandaag staat er aan het westfront een bende Afrikaanse en Aziatische wilden, en een allegaartje van dieven en armoezaaiers van over de hele wereld.’
Het Grote Britse Rijk zetten 1,4 miljoen Indiase soldaten in, Frankrijk een half miljoen mannen uit Afrika en Indochina en de Amerikanen rekruteerden 400.000 Afro-Amerikanen. De algehele tendens was dat deze soldaten ‘niets meer dan vuile negers’ waren die alleen konden dienen als kanonnenvoer. Ik denk niet dat deze mentaliteit in 11 jaar veel verandert kan zijn. Dus ja, ik vind dat we dit album in een historische context moeten plaatsen.


Wat de cliché’s betreft moet ik toegeven dat daar er wel wat van in zitten. Uitglijden over een bananenschil was inderdaad zelfs in 1929 al een cliché, maar Hergé bedacht ook elementen die nu een cliché zijn, maar in 1929 absoluut origineel waren. Denk aan een super zakmes waarmee je een propellor uit een boomstam kunt snijden. De totale absurditeit van het idee maakt het des te grappiger. Bij mijn weten had niemand voor 1929 dit soort gadgets gebruikt. Nu is het cliché geworden omdat het zo veelvuldig wordt gebruikt in de populaire James Bond films.


Na alle Kuifje albums gelezen te hebben, moet ik tot de conclusie komen dat ‘Kuifje in het land van de Sovjets’ toch wel mijn meest favoriete is.

donderdag 1 maart 2018

Cliff Burton - ‘Mysterie in Whitehall’ en ‘De geest van Victoria’ - een Striprecensie



Het eerste Cliff Burton verhaal is opgedeeld in twee delen; ‘Mysterie in Whitehall’ en ‘De geest van Victoria’. Het is 1921. Londen wordt opgeschrikt door een aantal brute moorden. De Yard staat voor een raadsel en schakelen Cliff Burton in om het mysterie te ontrafelen en de moordenaars in de kraag te vatten. Al snel wordt duidelijk dat het iets te maken heeft met een geheim genootschap dat Burton uiteindelijk naar India voert. Hoewel India al sinds 1858 onder het Grote Britse Rijk viel waren er diverse groeperingen die de onafhankelijkheid van India nastreefden. Ook in Engeland gingen er stemmen op om India geleidelijk aan haar onafhankelijkheid terug te geven.


Rodolphe schrijft een recht toe recht aan detective verhaal. Burton krijgt een probleem voor geschoteld, gaande weg krijgt hij enkele clues en wat leuke afleiding van een aantrekkelijke dame, raakt in problemen en brengt het dan toch tot een goed einde. Het klinkt als een routine klus voor Rodolphe, die in 1980 al begonnen was met het schrijven van de ‘Commissaris Raffini’ strips.


Frédéric Garcia’s realistische tekenwerk ziet er goed uit. Zowel de personages als de decors zijn zeer gedetailleerd. Hij heeft niet zo heel veel verschillende strips getekend, maar van de series die hij maakte zijn redelijk veel delen verschenen. Helaas zijn alleen de Cliff Burton strips in het Nederlands vertaalt.


Op zich is deze eerste Cliff Burton strip prima als je geen who-done-it of hard-boiled detective verwacht. Mijn voornaamste reden om aan deze serie te beginnen was omdat dat de verhalen zich af spelen in de jaren 20. Een tijd die me, o.a. vanwege de kunst, de design en mode, mateloos fascineert. En Garcia heeft zeker zijn best gedaan om de mode, auto’s en settings zo waarheidsgetrouw te tekenen.

Rodolphe op Wikipedia
Rodolphe op de Comiclopedia
Frédéric Garcia op de Comiclopedia

maandag 1 januari 2018

Twee voor thee - een Striprecensie


Het is ergens eind 19e eeuw. De nestor van de familie Voorzichtig ligt op zijn sterfbed. Heel zijn leven heeft hij geweid aan het opbouwen van zijn thee-imperium. En met succes want de hoge kwaliteit van de Voorzichtig thee kan zich zeker meten met die van Van Nelle en Douwe Egberts. Maar het einde van de Voorzichtig dynastie lijkt in zicht. Zijn zoons zijn te oud en er zijn alleen maar kleindochters. Aan wie moet hij het stokje nu over dragen? Maar och ja, kleinzoon Bernard is er ook nog. Maar, de jonge spruit heeft geen enkele belangstelling in de firma Voorzichtig, hij speelt liever een potje tennis.


Als er geknoeid is met de kwaliteit van de Voorzichtig thee, laat hij zich over halen naar Assam, dat toen nog deel uit maakte van Brits-Indië, te gaan om uit te zoeken wie er achter zit. Als hij in zijn missie slaagt erft hij het thee-imperium, maar als hij faalt dan erft neef Andries ze zaak. Laat zich raden dat deze neef alles in het werk stelt om te voorkomen dat Bernard achter de waarheid komt. Een eitje aangezien Bernard nogal naïef is, ware het niet dat hij op zijn reis vergezeld zou zijn geweest van een butler die overal een oplossing voor weet.


Het is een typisch Martin Lodewijk verhaal met veel humor en grappige situaties. De illustraties van Daan Jippes zijn prachtig gedetailleerd en zitten vol met leuke stereotypen. Zo is er de Duitse Uber Alles die graag Bernards butler had willen worden. Voorzichtig senior is met zijn lange witte baard al 7 jaar bezig het loodje te leggen. De typisch volgevreten boekhouder Andries, die geen methode schuwt om de erfenis binnen te hengelen. Er zit een typische aristocratische dame in. Bernard is natuurlijk een typische adolescent. En dan is er ook nog de butler die een typische bediende is.


De eerste druk van dit album stamt uit 1973. In 1981 is hij heruitgegeven in de Auteur reeks en in 2001 is hij voor een derde maal uit gegeven ter gelegenheid van het feit dat Daan Jippes de Stripschapprijs kreeg voor zijn werk voor Disney.

Bij mijn weten is dit het enige album wat Lodewijk en Jippes samen maakten. Jammer want ze vullen elkaar goed aan. Jippes versterkt met zijn tekeningen de humor van Lodewijk en vieze versa.

Daan Jippes op de comiclopedia
Martin Lodewijk op de comiclopedia
Martin Lodewijk op wikipedia
Daan Jippes op wikipedia